Longontsteking



De luchtwegen bestaan uit de luchtpijp die zich vertakt in twee bronchi die zich vervolgens weer verder vertakken tot bronchioli en alveoli (longblaasjes). Bij een longontsteking zijn de kleinere luchtwegen (bronchioli en diens vertakkingen) ontstoken door een bacterie, virus, schimmel of parasiet. Een longontsteking kan het resultaat zijn van een virale verkoudheid (b.v. Influenza A) die door onvoldoende rust/weerstand is gaan uitbreiden naar de longen. Een longontsteking kan ook het gevolg zijn van een bacteriele infectie.

Een latijnse benaming van een longontsteking is een pneumonie. Een pneumonie kan in 1 long of beide longen zitten. Er is dan een sprake van een dubbele pneumonie (longontsteking).



Risicofactoren voor de ontwikkeling van een longontsteking

Mensen met een verminderde weerstand door een reeds bestaande longziekte, ouderen, kinderen en mensen met weerstandverlagende medicatie (transplantatiepatienten) zijn het meest gevoelig voor de ontwikkeling van een longontsteking. Doorgaans zal een volwassene zonder risicofactoren niet snel een longontsteking krijgen. Ongeacht bovenstaande risicofactoren geeft een slechte levensstijl extra risico voor het ontwikkelen van een longontsteking. In het bijzonder draagt roken hieraan bij.



Behandeling van een longontsteking

De behandeling van een longontsteking is tegenwoordig curatief, dit was vroeger wel anders toen er geen antibiotica waren. Omdat het vaak niet duidelijk is of een longontsteking door een bacterie of virus wordt veroorzaakt wordt er meestal blind gestart met antibiotica als de symptomen zeer ernstig zijn (langdurige koorts en algehele malaise). Antibiotica zal tegen een virale longontsteking echter niet helpen, het lichaam zal dan zelf het virus moeten opruimen. Eventueel kan een sputumkweek (kweek van het slijm) uitsluitsel geven over de oorzaak van de longonsteking. Belangrijk is om een antibioticakuur te allen tijde af te maken om resistentie tegen te gaan. Tenzij de bijwerkingen van de antibiotica ondraaglijk zijn, neem dan contact op met de huisarts.

Het effect van de antibioticakuur dient circa twee dagen afgewacht te worden. Indien de klachten/symptomen na deze twee dagen niet zijn verminderd, neem dan contact op met de behandelaar.



Longontsteking, de klachten en signalen

Een longontsteking gaat altijd gepaard met klachten die een langere tijd aanhouden. In het beginstadium zal het aanvoelen als een griep maar al snel wordt duidelijk dat er meer aan de hand is. Dit valt te merken aan de volgende signalen:

  • Langdurige koorts, vaak hoge koorts (>39,5 graden Celsius)
  • Benauwdheid, kortademigheid
  • Veel slijm, (soms) groen van kleur en taai
  • Algehele malaise, griepverschijnselen
  • Verminderde eetlust
  • Koude rillingen, passend bij hoge koorts
  • Hoesten
  • Pijn bij de ademhaling
  • Spierpijn
  • Bloed ophoesten

Indien je denkt een longontsteking te hebben dan kun je altijd contact opnemen met een behandelaar voor uitsluitsel.



Hoe wordt de diagnose longontsteking gesteld?

Doorgaans zal de huisarts op basis van een anamnese (vragen over de situatie) een eerste beeld vormen. Als hij op basis van deze anamnese een longontsteking vermoed zal hij verder gaan met onderzoeken. Hier hoort auscultatie van de longen bij. Bij auscultatie wordt er geluisterd naar een lichaamsdeel, in dit geval de longen. Longgeluiden geven veel informatie over de mogelijke pathologie (ziekte) in de longen en de lokatie ervan in de longen. Bij longauscultatie bij longontsteking zijn soms crepitaties hoorbaar, dit zijn korte piepgeluidjes met name aan het einde van de inademing (eindinspiratoire crepitaties). Deze crepitaties duiden op perifere longziekte, dus dieper gelegen in de longen (bronchiolen en alveoli). Soms zijn er continue hoogfrequente bijgeluiden hoorbaar, deze passen bij sterk vernauwde luchtwegen en passen ook bij een longontsteking. Als de huisarts deze en/of andere longgeluiden hoort die afwijkend zijn, is de diagnose longontsteking nog aannemelijker dan enkel op basis van een anamnese.


Om de diagnose volledig te bevestigen en een passende therapie te kunnen starten is vervolgonderzoek geïndiceerd. Hierbij kan een x-thorax; röntgenfoto van hart en longen uitsluitsel bieden. Op de rontgenfoto zijn dan verdichtingen te zien die daar niet horen, zoals op onderstaande voorbeeld is te zien in zowel de rechter- als de linkerlong:
Een xthorax van een longontsteking
Door Christaras A - Converted from anonymized dicom image, CC BY 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1247722M

Om de diagnose volledig te kunnen stellen inclusief de verwekker van de longontsteking kan een sputumkweek gedaan worden. Er wordt dan een beetje slijm verzameld en opgestuurd naar de medisch microbioloog. Deze zal het secreet onder de microscoop leggen en zodoende kunnen vaststellen om wat voor micro-organisme het gaat en welke behandeling passend zal zijn.



Wat kan ik zelf doen om een longontsteking te laten genezen?

Het belangrijkste advies is om het rustig aan te doen. Met een longontsteking is het absoluut geen schande om ziekteverlof op te nemen. Een longontsteking zal immers langer bestaan indien niet voldoende rust wordt genomen. Bij koorts is het zeer verstandig om lichamelijke inspanning te vermijden en voldoende vocht te nemen om dehydratie (uitdroging) te voorkomen. Paracetamol kan goed helpen tegen pijnklachten en verlaging van de koorts. Stop al dan niet tijdelijk met roken totdat de longontsteking voorbij is. Het advies blijft om volledig van roken af te stappen. Tegen het hoesten kunnen hoestdrankjes worden gekocht bij de drogisterij. Echter wanneer het een productieve hoest is waarbij veel slijm loskomt is het raadzaam om deze middelen niet te nemen. Door het slijm weg te werken worden ook bacteriën/virusdeeltjes verwijderd uit de longen.